M. Refik PEKPAY
Tarihçilerin son dönemde tartıştığı konulardan biri, II. Dünya Savaşı’nın hangi yılları kapsadığıdır. Yıllardan beri kabul gören kaynaklarda 1 Eylül 1939 olarak başlatılan çizelgenin, son dönemlerde bazı belgesel yapımcıları ve tarihçilerce 1937 Çin – Japon Savaşı’na, hatta 1931’de Japonya’nın Mançurya işgaline kadar geri götürüldüğü görülmüştür. II. Dünya Savaşı’nın başlangıcını, çatışma büyüklüğü olarak 1937’den itibaren baz aldığımızda, kitlesel sivil imhaların tarihini de Çin – Japon Savaşı’ndan itibaren başlatmamız yanlış olmaz. Bu savaşta özellikle Nanking gibi belli şehirlerde Japon Ordusu’nun kitlesel bir kıyıma girdiği, Kore ve işgal edilen Çin topraklarında özellikle kadın nüfusa yönelik vahşet vakalarının bir Japon devlet politikası olarak görüldüğü bugün bilinmektedir.